• Ahabanza
  • Abo Turibo
  • Twandikire

RUSHYASHYA

Kandaho
  • Home
  • AMAKURU
    • Mu Rwanda
    • Mu Mahanga
  • POLITIKI
  • ITOHOZA
  • UBUKUNGU
  • IKORANABUHANGA
  • IMIKINO
  • SHOWBIZ
  • HIRYA NO HINO
  • MULTIMEDIA
    • Videwo
Inkuru zigezweho
  • AMAFOTO – Rutahizamu akaba na Kapiteni wa APR FC, Cheick Djibril Ouattara yongereye amasezerano y’imyaka ibiri   |   05 Nov 2026

  • Nyuma y’imyaka 23 akinira ikipe y’igihugu ya Portugal, Umunyabigwi Cristiano Ronaldo yayisezeye   |   05 Nov 2026

  • Ikipe ya Mukura VS yafashe umwanya wa mbere nyuma yo kunganya na Kigali FC ubusa ku busa   |   03 Nov 2026

  • Rusesabagina si uwo guhabwa mikoro, ahubwo akeneye kwitabwaho n’abaganga   |   03 Nov 2026

  • Rayon Sports yatsinze Marines FC, Police FC yongera kubona intsinzi, Gorilla FC iracyayoboye BK Pro League   |   02 Nov 2026

  • FERWAFA yashyize hanze ibiciro by’amatike yo guherekeza Amavubi muri Mali, umutoza Constantine agaragaza abakinnyi 28 azifashisha   |   02 Nov 2026

 
You are at :Home»Amakuru»Imyaka 50 irashize Habyarimana afashe ubutegetsi, Ivangura ryaburanze

Imyaka 50 irashize Habyarimana afashe ubutegetsi, Ivangura ryaburanze

Ubwanditsi 30 Aug 2023 Amakuru, INKURU NYAMUKURU, Mu Rwanda, POLITIKI

Imyaka 50 irashize Habyarimana afashe ubutegetsi, uburyo ingoma ye yaranzwe n’ivangura ryatugejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi

Ubwo hari tariki ya 5 Nyakanga 1973 Major General Juvenal Habyarimana akaba n’umugaba mukuru w’ingabo yakuraga ku butegetsi uwari Perezida Geregori Kayibanda. Nubwo Habyarimana wari umuhutu wo mu majyaruguru yakuragaho Kayibanda umuhutu wo mu majyepfo, Abatutsi nibo bahuye n’uruva gusenya kuko barishwe baratotezwa abanyeshuri birukanwa mu mashuri. Iyi Coup d’Etat yagizwe urwitwazo na Habyarimana kwikiza Abatutsi n’Abanyapolitiki yitaga b’I Gitarama.

Coup d’Etat Habyarimana yayiteguye kera kuko yategetse inzego z’iperereza gukora ibikorwa byose bitesha umutwe Kayibanda maze mu mwaka wa 1972 ubwo Kayibanda yizihizaga imyaka icumi amaze ku butegetsi n’imyaka icumi u Rwanda rwari rubonye ubwigenge, yateguye ibirori byo kuzenguruka igihugu cyose ariko bakamusereza ko ari gusezera ntamenye icyo bamubwira.

Tariki ya 1 Nyakanga 1973 ubwo hizihizwaga ubwigenge, Kayibanda yafashe ijambo maze abari kubuhanga bw’ibyuma batumye na Habyarimana bakazajya babizimya bakabyatsa ari kuvuga ijambo; rimwe aziko mikoro yavuyeho Kayibanda yavuzengo wasanga ari za mbwa z’abakiga zabikoze. Nkuko umusaza ukiriho wakoreraga ibiro by’iperereza Alphonse Hakizimana yabitangaje, yagiye kubwira Kayibanda uwo munsi ko atagishoboye kuyobora igihugu yabitumwe n’abamuyoboraga.

Habyarimana yateguye Coup d’Etat ateza akavuyo kugirango agaragare nkaho aje gukemura ibibazo. Nubwo Habyarimana na Kayibanda muri icyo gihe batumvikanaga, ariko bari bahuriye ku mugambi umwe wo kwanga Abatutsi. Muri Gashyantare 1972, Kayibanda yirukanye abatutsi mu kazi no mu mashuri; umwe mu birukanwe ubu akaba ari umwanditsi w’ibitabo Josias Semujanga yanditse ko yibonye ku rutonde rwabagomba kuva ku ishuri bitarenze amasaha abiri yavuzeko yagiye kubaza umuzungu wari ukuriye ishuri ryabo icyo bazize amusubiza ko ari itegeko rya Kayibanda ryo kwirukana Abatutsi.

Igihe cyo gukora Coup D’Etat Habyarimana yagiye ku Gisenyi tariki 4 Nyakanga 1973 avuga ko agiye gutegura ubukwe bwa murumuna we. Mu myaka itatu ishize, Radiyo ijwi ry’Amerika rikorwaho nabakoraga mu binyamakuru byo mu Rwanda mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi yateguye ibiganiro bicukumbuye birenga 15 kimwe kimara isaha, bavugana n’abafashije Habyarimana gukora Coup d’Etat harimo Gen Leonidas Rusatira, Col Biseruka n’abandi ndetse n’imiryango y’abanyapolitiki bishwe urubozo nyuma ya Coup d’Etat.

Mu Kwezi kwa Gashyantare 1973, hatangiye ubwicanyi ku Batutsi mu gikorwa cyiswe IYIRUKANA cyategetswe na Leta bitegetswe na Kayibanda. Ubutegetsi bwakoresheje agatsiko k’abanyeshuri kiswe COMITE DU SALUT PUBLIC (Komite y’ubucunguzi bw’igihugu) kashyizweho muri buri kigo cy’ishuri ariko kagahabwa amabwiriza ku rwego rw’igihugu na PARMEHUTU.

Mu ijoro ryo ku itariki ya 15-16 Gashyantare muri 1973, Kaminuza y’i Butare nibwo yatangiye kumenesha Abatutsi. Icyo gihe iyo kaminuza yari iyobowe na Sylvestre NSANZIMANA ukomoka mu yahoze ari Komini Karama ku Gikongor o(Nyamagabe), akaba mukuru wa Perefe NKERAMUGABA wamaze Abatutsi mu Bufundu no mu Bunyambiriri muri 1963.

Abashakashatsi bemeza ko KAYIBANDA ubwe yajyanaga iwe mu rugo I Kavumu (Gitarama) abanyeshuri bahagarariye bagenzi babo muri Comite du Salut Public bagakora isuzuma ry’imigendekere y’iyirukanwa ryAbatutsi Yabakiraga ari kumwe na bamwe mu byegera bye bari bakomeye muri PARMEHUTU barimo Athanase MBARUBUKEYE wari umunyamabanga nshingwabikorwa wa MDR- PARMEHUTUS

Icyo gikorwa cya COMITE DU SALUT PUBLIC cyaranzwe no kumanika amazina y’Abatutsi mu bigo by’amashuri yisumbuye no muri kaminuza nkuru no mu ishuri rikuru nderabarezi (IPN) 1 Butare basaba abo banyeshuri kwibwiriza barataha, bakareka amashuri, akaba ay Abahutu gusa. Mu mashuri amwe n’amwe nko mu Byimana, hari n’abanyeshuri bake birukanywe kubera gushidikanya ku bwoko bwabo, ariko iyo bageraga iwabo bakazana ikimenyetso ko atari Abatutsi basubizwaga mu masomo nta zindi mpaka zihabaye.

Si muri Kaminuza y’u Rwanda Abatutsi birukanwe kuko no mu mashuri yisumbuye barirukanwe cyane cyane Mu sihuri ry’Abadiventisiti rya Gitwe, Ishuri ryitiriwe Mutagatifu Yozefu/Kabgayi, Ishuri ry’abakobwa rya Karubanda, ETO Kicukiro Urwunge rw’amashuri rwa Butare, Urwunge rw’amashuri rwa Zaza n’ahandi.

Mu mashuri y’I Nyanza abanyeshuri nka Leon Mugesera na Pierre Celestin Rwagafilita bayoboye abanda banyeshuri batera mu ishuri ry’abakobwa ryo ku Mubuga ku Kibuye.

Nyuma yo gufata ubutegetsi, Habyarimana yageneye abari intagondwa z’abanyeshuri zirukanye bagenzi babo imyanya ikomeye cyane nka Leon Mugesera, Pierre Celestin Rwagafirita, Juvenal Uwilingiyimana, Ferdinand Nahimana, Joseph Nzirorera n’abandi benshi.

Habyarimana kandi yishe abanyapolitiki b’abahutu bakomoka I Gitarama nyuma yo kubafungira muri Gereza ya Ruhengeli na Gisenyi. Nta numwe wigeze ubazwa ubwo bwicanyi bw’abatutsi n’abanyapolitiki usibye ko babitwerereye Col Theoneste Lizinde nyuma yo gufatwa akekwaho gutera Coup d’Etat. Lizinde yireguye avuga ko byabazwa Habyarimana na muramu we Zigiranyirazo, Col Serubuga, Maj Stanislas Kinyoni ndetse n’ubuyobozi bwa Gereza ya Ruhengeri na Gisenyi. Zigiranyirazo yashyizeho umuganga witwa Dr Cyprien Hakizimana ngo akore impapuro mpimbano zemeza urupfu rwabo banya politiki.

Habyarimana wari usimbuye Kayibanda nawe yakomeje mu murongo wa PARMEHUTU mu kwanga Abatutsi. Yashyizeho iringaniza yemeza ko abatutsi batagomba kurenga 8% mu nzego za Leta. Ibi byashimangiwe n’indangamuntu igaragaza ubwoko. Mu gutegura Jenoside, Habyarimana yatuje abahutu bo mu majyarugu ndetse n’impunzi z’Abarundi mu turere dutandukanye nka Bugesera, Mayanga Rukumberi, Bicumbi, Ntongwe n’ahandi.

Ntaho MRND ya Habyarimana yashyizweho muri 1985 itandukaniye na MDR PARMEHUTU , ni uko umwe yari umuhutu wo mu majyaruguru undi akaba umuhutu wo mu majyepfo bahuriye bombi guhiga Abatutsi. Bose bananiwe guhuza abanyarwanda ahubwo himakazwa uturere tw’amavukiro.

2023-08-30
Ubwanditsi

IZINDI NKURU

Ap Gitwaza ngo ni ’Impano y’Imana’ ku Rwanda

Ap Gitwaza ngo ni ’Impano y’Imana’ ku Rwanda

Ubwanditsi 04 Jan 2018
Bampoliki ati: Nahimana ni umupadiri wahindutse umupagani naho Twagiramungu ni umunyapolitiki ushaje [ VIDEO ]

Bampoliki ati: Nahimana ni umupadiri wahindutse umupagani naho Twagiramungu ni umunyapolitiki ushaje [ VIDEO ]

Ubwanditsi 30 Jul 2017
Abanyeshuri b’abanyarwanda 17 baracyari muri Uganda nyuma y’ifungwa rya Makerere

Abanyeshuri b’abanyarwanda 17 baracyari muri Uganda nyuma y’ifungwa rya Makerere

Ubwanditsi 03 Nov 2016
Ramazani Shadary ni we Kabila yatanze nk’uwamusimbura

Ramazani Shadary ni we Kabila yatanze nk’uwamusimbura

Ubwanditsi 08 Aug 2018

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

IZO TWAGUHITIYEMO

Amateka ku Rwanda rugiye kujya rwamamazwa na Arsenal
IMIKINO

Amateka ku Rwanda rugiye kujya rwamamazwa na Arsenal

Ubwanditsi 23 May 2018
Uyu munsi u Rwanda rurakora imihango yo kwibuka jenoside y’Abayahudi
Mu Mahanga

Uyu munsi u Rwanda rurakora imihango yo kwibuka jenoside y’Abayahudi

Ubwanditsi 14 Feb 2017
Abakora umwuga wo gutwara abagenzi kuri moto bakomeje kugaragaza  uruhare mu gukumira ibyaha
Mu Mahanga

Abakora umwuga wo gutwara abagenzi kuri moto bakomeje kugaragaza uruhare mu gukumira ibyaha

Ubwanditsi 06 Feb 2016

AKA RUSHYASHYA

KWAMAMAZA

HIRYA NO HINO

Nyuma y’imyaka 23 akinira ikipe y’igihugu ya Portugal, Umunyabigwi Cristiano Ronaldo yayisezeye

Nyuma y’imyaka 23 akinira ikipe y’igihugu ya Portugal, Umunyabigwi Cristiano Ronaldo yayisezeye

05 Nov 2026
Zabyaye amahari hagati ya Leta ya Congo na FC Barcelona: Amasezerano ya Miliyoni 43 z’Amayero ahagaritswe kubera komisiyo ya Miliyoni4.3 z’Amayero

Zabyaye amahari hagati ya Leta ya Congo na FC Barcelona: Amasezerano ya Miliyoni 43 z’Amayero ahagaritswe kubera komisiyo ya Miliyoni4.3 z’Amayero

28 Sep 2026
Ibisa birasabirana, noneho Kayumba Nyamwasa yisunze Abanyamulenge baguzwe na Tshisekedi ngo bagambanire benewabo

Ibisa birasabirana, noneho Kayumba Nyamwasa yisunze Abanyamulenge baguzwe na Tshisekedi ngo bagambanire benewabo

23 Sep 2026
Mu rwego rwo Guhirika Ubutegetsi, Ingabire Umuhoza Victoire ngo yari afite inshingano yo gushaka abantu bagera ku 5000 bagombaga kujya mu mihanda kwigaragambya, bagatera ingabo mu bitugu abagombaga guhirika ubutegetsi.

Mu rwego rwo Guhirika Ubutegetsi, Ingabire Umuhoza Victoire ngo yari afite inshingano yo gushaka abantu bagera ku 5000 bagombaga kujya mu mihanda kwigaragambya, bagatera ingabo mu bitugu abagombaga guhirika ubutegetsi.

22 Sep 2026
Ibyabapfu biribwa n’abapfumu; uburyo Thomas Nahimana akomeje kurya imitsi ibigarasha birangaye

Ibyabapfu biribwa n’abapfumu; uburyo Thomas Nahimana akomeje kurya imitsi ibigarasha birangaye

14 Sep 2026
Eugène Ntambara yakatiwe burundu n’ubutabera bw’u Buholandi kubera uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi

Eugène Ntambara yakatiwe burundu n’ubutabera bw’u Buholandi kubera uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi

31 Aug 2026
Polisi y’u Rwanda Irakangurira Abanyatubari kongera gusubira ku muco wo gufunga bakurikije amasaha yagenwe

Polisi y’u Rwanda Irakangurira Abanyatubari kongera gusubira ku muco wo gufunga bakurikije amasaha yagenwe

05 Aug 2026

KWAMAMAZA

Kandaho

KWAMAMAZA

KWAMAMAZA

KWAMAMAZA

Rushyashya
Rushyashya ni Ikinyamakuru cya Sosiyete Ebenezer Media Group ltd, cyatangiye gukora mu mwaka w'2000. Kugeza ubu dukorera ku imigabane yose y'isi.

CONTACTS


P.O Box: 4305 Kigali-Rwanda
Emails: info@rushyashya.net , rushyashyanewsofficial@gmail.com

- Abo Turibo
- Twandikire
- Kwamamaza

Iyandikishe ujye ubona Amakuru

DUKURIKIRE

© Copyright 2019, All Rights Reserved
Rushyashya - Amakuru